Vajinoplasti, vajinal kanalın cerrahi olarak yeniden şekillendirilmesini içeren bir işlemdir; bu kapsamda vajinayı daraltmak amacıyla uygulanabilir. Vajinal daralma amacıyla cerrahi dışı bir seçenek olarak lazer uygulamaları da kullanılır. İki yöntem aynı değildir; uygulanış biçimleri, iyileşme süreçleri ve riskleri birbirinden farklıdır. İki yöntemin de etkinliğini destekleyen yüksek kaliteli bilimsel veriler sınırlıdır.
Değerlendirme
Genişlik veya gevşeklik hissiyle başvuran kişilerde vajinal dokular, pelvik taban kasları ve varsa organ sarkması birlikte değerlendirilir. Vajinal gevşeklik hissinin standart bir tanımı ve ölçüsü yoktur; bu nedenle şikâyetin niteliği ve kişinin beklentileri ayrıntılı olarak konuşulur. Belirgin organ sarkması ya da idrar kaçırma varsa bu durumların tedavisi ayrıca planlanır. Her şikâyet ameliyat gerektirmez; uygun durumlarda cerrahi dışı seçenekler de ele alınır.
Cerrahi yöntem ile lazer uygulaması arasındaki seçim; muayene bulguları, şikâyetin niteliği, varsa gebelik planı ve kişinin beklentileri birlikte değerlendirilerek yapılır. İşlemin kapsamı muayene bulgularına göre belirlenir ve cinsel haz artışı garanti edilemez.
Cerrahi yöntem
Ameliyatta vajina duvarının destek dokusu dikişlerle güçlendirilir, vajina girişi ile anüs arasındaki bölgenin (perine) kasları bir araya getirilir ve gerekirse fazla mukoza dokusu çıkarılır. Böylece vajina girişinin ve kanalının çapı daraltılır. Vajinanın hangi duvarına ve bölgesine işlem yapılacağı muayene bulgularına göre belirlenir. İşlem, kapsamına göre genel, bölgesel ya da lokal anestezi altında yapılabilir.
Ameliyattan sonraki ilk günlerde ağrı, şişlik ve hafif kanama ya da akıntı olabilir. Dikişlerin iyileşmesi için cinsel ilişki ve zorlayıcı fiziksel etkinlikler bir süre ertelenir; bu süre kontrol muayenesinde belirlenir. Gebelik planı olanlarda ameliyatın zamanlaması ayrıca konuşulur.
Cerrahi yöntemin olası riskleri arasında kanama ve kan toplanması (hematom), enfeksiyon, dikişlerin açılması, iz dokusu oluşumu, his değişikliği, kayganlıkta azalma, vajinanın gereğinden fazla daralması ve ilişkide ağrı bulunur. Nadiren bağırsak ya da mesane yaralanması gelişebilir.
Lazer uygulaması
Lazer uygulamaları, kullanılan cihazın özelliklerine ve hedeflenen dokuya göre farklılaşır. Vajinal daralma amacıyla yapılan uygulamalarda vajina duvarına kontrollü ısı enerjisi verilir ve dokuda yeniden yapılanma hedeflenir. Kesi yapılmaz; seans sayısı ve aralıkları kullanılan cihaza göre planlanır. Muayenede başvuru nedeni belirlenerek yöntemin uygunluğu ve alternatifleri değerlendirilir.
Vajinal daraltma, kuruluk ve idrar kaçırma amacıyla sunulan lazer uygulamalarının etkinlik ve uzun dönem güvenlik verileri sınırlıdır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) 2018’de yayımladığı güvenlik bildiriminde, lazer ve radyofrekans gibi enerji tabanlı cihazların “vajinal gençleştirme” ya da kozmetik vajinal işlemler amacıyla kullanımında güvenliğin ve etkinliğin kanıtlanmadığını, bu kullanımlar için onaylanmış bir cihaz bulunmadığını belirtmiştir. Aynı bildirimde vajinal yanık, iz oluşumu, ilişki sırasında ağrı ve tekrarlayan ya da süregen ağrı gibi ciddi yan etkiler bildirildiği aktarılmıştır. Uluslararası uroginekoloji ve kontinans derneklerinin görüş belgeleri de bu uygulamaların yararının ve uzun dönem güvenliğinin iyi tasarlanmış çalışmalarla gösterilmesi gerektiğini vurgular. Vajinal gevşeklik için lazer ve radyofrekans uygulamalarını inceleyen gözlemsel çalışmalarda cinsel işlevde iyileşme bildirilmiş, ancak bu bulgu sayısı az olan randomize kontrollü çalışmalarda doğrulanmamıştır.
Uygulamadan sonra dikkat edilecek noktalar ve cinsel ilişkiye ne kadar ara verileceği, kullanılan cihaza göre önceden konuşulur. Yanık, iz oluşumu ve ağrı gibi riskler işlem öncesinde ele alınmalıdır.