Epizyotomi, vajinal doğum sırasında vajina girişi ile anüs arasındaki bölgeye (perine) yapılan cerrahi kesidir. Perine yırtıkları ise doğum sırasında bu bölgede kendiliğinden oluşur. Epizyotomi kesisi ve dikiş gerektiren yırtıklar doğumdan sonra eriyen dikişlerle onarılır ve çoğu zaman sorunsuz iyileşir. Bazı kadınlarda ise iyileşmeden sonra da şikâyetler sürebilir.
Hangi şikâyetlerle başvurulur?
Doğum yırtıkları veya epizyotomi izleri, vajina girişindeki değişiklikler ve perine bölgesindeki rahatsızlıklar başvuru nedenleri arasında yer alabilir:
- İz bölgesinde kalınlaşma, kabarıklık, kaşıntı ya da hassasiyet
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Vajina girişinde genişleme, daralma ya da asimetri
- İz dokusunun görünümüne bağlı rahatsızlık
Değerlendirme
Doğal iyileşme süreci, pelvik taban fonksiyonları ve gelecekteki gebelik planları dikkate alınır. Doğumdan sonraki ilk aylarda ilişkide ağrı sık görülür ve birkaç ay sürebilir; bu nedenle cerrahi onarım kararı için iyileşme sürecinin tamamlanması beklenir. Muayenede iz dokusu, perine bölgesinin yapısı ve vajina girişinin durumu değerlendirilir.
İlişkide ağrıya vajinal kuruluk, enfeksiyonlar ya da vajina girişindeki kasların istemsiz kasılması (vajinismus) gibi başka nedenler de yol açabileceğinden bu olasılıklar da araştırılır. Doğumda anüsü çevreleyen kasların da yırtıldığı ağır yırtıklardan sonra gaz ya da dışkı kaçırma gibi şikâyetler görülebilir; bu şikâyetler varsa ayrıntılı olarak değerlendirilir ve tedavisi ayrıca planlanır.
Seçenekler
İhtiyaca göre pelvik taban rehabilitasyonu, iz dokusunun düzenlenmesi veya cerrahi onarım seçenekleri değerlendirilir.
- Cerrahi dışı yaklaşımlar: Pelvik taban kas egzersizleri ve fizik tedavi (pelvik taban rehabilitasyonu), kuruluk varsa kayganlaştırıcılar ve uygun durumlarda ilaç tedavisi seçenekler arasındadır.
- Perineoplasti (cerrahi onarım): Gerektiğinde iz dokusu çıkarılır, perine bölgesindeki kaslar ve destek dokusu yeniden bir araya getirilir ve deri dikilir. İşlem, kapsamına göre genel, bölgesel ya da lokal anestezi altında yapılabilir.
Perineoplastinin hangi durumlarda ve hangi teknikle uygulanacağına ilişkin kesin bir kılavuz bulunmamaktadır; bilimsel veriler sınırlıdır.
İyileşme
İşlemden sonraki günlerde ağrı, şişlik ve hafif kanama olabilir. Cinsel ilişki ve zorlayıcı fiziksel etkinlikler dikişler iyileşene kadar ertelenir; bu süre kontrol muayenesinde belirlenir. Gebelik planı olanlarda, sonraki bir vajinal doğumun bölgeyi yeniden etkileyebileceği göz önünde tutularak işlemin zamanlaması ayrıca konuşulur.
Olası riskler
Kanama ve kan toplanması (hematom), enfeksiyon, dikişlerin açılması, yeniden iz dokusu oluşumu, his değişikliği, vajina girişinin gereğinden fazla daralması ve ilişkide ağrının sürmesi ya da yeni ortaya çıkması olası riskler arasındadır. Nadiren bağırsak (rektum) yaralanması gelişebilir. Şikâyetlerin tamamen geçeceği garanti edilemez.