Endometrium, rahmin iç yüzeyini döşeyen ve adet döngüsü boyunca kalınlaşıp dökülen tabakadır. Endometrial biyopsi, bu tabakada anormal kalınlaşma (hiperplazi), kanser öncüsü bir değişiklik ya da kanser olup olmadığını araştırmak için yapılır. İşlem çoğunlukla muayene koşullarında, anestezi gerekmeden yapılır ve birkaç dakika sürer.
Hangi durumlarda yapılır?
- Menopozdan sonra görülen kanama
- Anormal rahim kanaması: Özellikle 45 yaşın üzerinde ya da daha genç olup uzun süre progesteronla dengelenmemiş östrojen etkisinde kalan (ör. obezite, polikistik over sendromu) veya tedaviye rağmen kanaması süren kişilerde
- Ultrasonda rahim iç tabakasının kalın görülmesi
- Tamoksifen gibi rahim iç tabakasını etkileyen ilaçlar kullanılırken ortaya çıkan kanama
- Smear testinde salgı bezi hücrelerinde değişiklik (AGC) saptanması (yaşa ve risk etkenlerine göre)
Menopozdan sonra kanaması olan kişilerde ilk değerlendirme çoğu zaman vajinal ultrasonla yapılır. Rahim iç tabakası ince ölçülürse biyopsi gerekmeyebilir; tabaka kalınsa ya da kanama sürüyorsa doku örneği alınır.
İşlem nasıl yapılır?
İşlemden önce gebelik olasılığı dışlanır; gerekirse gebelik testi yapılır. Kan sulandırıcı ilaçlar kullanılıyorsa önceden bildirilmelidir. Jinekolojik masada vajinaya spekulum yerleştirilir ve rahim ağzı antiseptik bir sıvıyla temizlenir; gerekirse rahim ağzına lokal anestezi uygulanır ve rahim ağzı bir aletle sabitlenir. Ardından pipete benzeyen, ince ve esnek plastik bir kanül (Pipelle) rahim ağzından rahim içine ilerletilir. Kanülün içindeki piston geri çekilerek hafif bir emme oluşturulur ve rahmin iç yüzeyinden küçük bir doku örneği alınır. Örnek patolojik incelemeye gönderilir.
Gebelikte, aktif bir pelvik enfeksiyon ya da rahim ağzında veya vajinada akut enfeksiyon varlığında işlem yapılmaz ya da ertelenir. Rahim ağzı kanalı dar olduğunda örnek alınamayabilir.
Ağrı ve işlem sonrası
Örnek alınırken adet sancısına benzer kramp hissedilir. Kramp çoğunlukla kısa sürer, ancak bazı kişilerde daha şiddetli olabilir. İşlem sırasında ya da sonrasında baş dönmesi veya bayılma hissi görülebilir. Sonrasında birkaç gün hafif lekelenme ve kramp olabilir; bu sürede tampon yerine ped kullanılması önerilir. Gerektiğinde basit ağrı kesiciler kullanılabilir.
Sonucun sınırlılıkları
Bu yöntemle rahmin iç yüzeyinin yalnız bir bölümünden örnek alınır. Bu nedenle polip gibi sınırlı bir alandaki değişiklikler gözden kaçabilir. Özellikle menopoz sonrasında alınan doku inceleme için yeterli olmayabilir. Sonuç normal olduğu hâlde kanama sürüyor ya da tekrarlıyorsa ek değerlendirme yapılır.
Alternatif yöntemler
- Histeroskopi: Rahim içinin, rahim ağzından ilerletilen ince bir kamerayla görülmesidir. Şüpheli alandan görerek biyopsi alınmasını sağlar; polip gibi değişiklikler aynı işlemde çıkarılabilir. İşlemin kapsamına göre muayene koşullarında ya da anestezi altında yapılır.
- Küretaj (D&C): Rahim ağzının genişletilerek rahim içinden doku alınmasıdır ve anestezi altında yapılır. Tanı amacıyla yapıldığında histeroskopiyle birlikte uygulanabilir.
Muayene koşullarında örnek alınamadığında, alınan doku yetersiz kaldığında ya da sonuç şikâyetlerle uyumlu olmadığında bu yöntemler gündeme gelir.
Olası riskler
Kramp ve birkaç gün süren hafif lekelenme en sık görülen yan etkilerdir. Olası riskler arasında baş dönmesi ya da bayılma hissi, uzun süren kanama ve enfeksiyon bulunur. Rahmin delinmesi (perforasyon) ya da rahim ağzında yırtılma nadir görülür. Örnek yetersiz kalırsa işlemin tekrarlanması ya da başka bir yönteme geçilmesi gerekebilir.