Histerektomi vajinal yoldan, laparoskopik yöntemle ya da açık ameliyatla yapılabilir. Uygun olduğunda vajinal yoldan histerektomi ilk seçenek olarak değerlendirilir. Laparoskopide açık ameliyata göre hastanede kalış genellikle daha kısadır ve günlük yaşama dönüş daha erken olabilir. Buna karşılık ameliyat süresi daha uzundur ve idrar borusu (üreter) yaralanması riski biraz daha yüksektir. Yöntem kişinin durumuna göre seçilir.
Hangi durumlarda değerlendirilir?
Histerektomi; myomlar, ilaç tedavisine rağmen süren anormal rahim kanaması, adenomiyozis, endometriozis, rahim sarkması ve kanser öncüsü bazı durumlarda gündeme gelebilir. Çoğu durumda önce ilaç ya da rahmi koruyan seçenekler değerlendirilir. Histerektomiden sonra gebelik mümkün değildir ve adet kanaması durur. Rahim ağzının bırakıldığı ameliyatlardan sonra bazı kadınlarda hafif, döngüsel kanama sürebilir.
Rahim ağzı, tüpler ve yumurtalıklar
Ameliyatta rahimle birlikte rahim ağzı da alınabilir (total histerektomi) ya da rahim ağzı yerinde bırakılabilir (subtotal histerektomi). Rahim ağzı bırakıldığında ya da rahim vajinadan çıkarılamayacak kadar büyük olduğunda, rahim çoğu zaman karın içinde küçük parçalara ayrılarak çıkarılır. Rahimde nadiren önceden bilinmeyen kötü huylu bir tümör bulunabilir; bu durumda parçalama, hastalığın yayılmasına yol açabilir. Bu risk ameliyattan önce konuşulur.
Histerektomi, yumurtalıkların da alınması anlamına gelmez. Yumurtalıkların korunup korunmayacağı yaşa, risk etkenlerine ve hastalığın türüne göre ayrıca kararlaştırılır. Yumurtalık kanseri riskini azaltmak amacıyla tüplerin de alınması önerilebilir.
Ameliyat öncesi değerlendirme
Muayene ve ultrason yapılır, gerekirse MR istenir. Rahim ağzı tarama sonuçları gözden geçirilir; gerekli durumlarda rahim içinden biyopsi alınır. Kan tetkikleri, kullanılan ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar) ve anestezi değerlendirmesi ameliyat planının parçasıdır. Ameliyat sırasında gerekirse açık ameliyata geçilebileceği önceden konuşulur.
Ameliyat sonrası süreç
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Sonrasında birkaç gün karın ve omuz bölgesinde gaza bağlı ağrı olabilir. Birkaç hafta boyunca hafif vajinal kanama veya akıntı görülebilir. Günlük işlere dönüş kademeli olur. Rahim ağzının alındığı ameliyatlarda vajinanın üst ucundaki dikişlerin iyileşmesi için cinsel ilişki ve ağır kaldırma bir süre ertelenir; bu süre kontrol muayenesinde belirlenir.
Olası riskler
Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, kan pıhtısı ve anesteziye bağlı sorunlar görülebilir. Mesane, idrar borusu (üreter) veya bağırsakta yaralanma ve vajina üst ucundaki dikişlerin ayrılması daha nadir görülen risklerdir. İdrar borusu yaralanması laparoskopide açık ameliyata göre biraz daha sık görülür. Menopoz öncesinde yumurtalıklar da alınırsa menopoz belirtileri başlar. Risklerin düzeyi kişinin sağlık durumuna ve önceki ameliyatlarına göre değişir.